Στα «σκαριά» η επανέκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου με δράσεις που θα το καταστήσουν τόπο πολιτισμού

12.10.2017 11:17

Συνέντευξη: Νατάσσα Βαφειάδου-Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη

Χρύσα Καραδήμα, Προϊστάμενη Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης – Έβρου «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής είναι πυρήνας πολιτισμού» - «Σε στάδιο ωρίμανσης μελέτες για τα επιπλέον μέτρα προστασίας και εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης κοινού στο Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας»

Δείτε περισσότερα στο: http://www.paratiritis-news.gr/

Μία εφ’ όλης της ύλης συζήτηση με την Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης –Έβρου κ. Χρύσα Καραδήμα είχαν στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» οι κ.κ. Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη και Νατάσσα Βαφειάδη.
 
Ξεκινώντας από την υφιστάμενη κατάσταση των αρχαιολογικών χώρων και υποδομών της Ροδόπης και της περιοχής γενικότερα, με επίκεντρο το Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας αλλά και το Αρχαιολογικό Μουσείο της Κομοτηνής, που φαίνεται πως πλέον μπαίνει σε νέα «τροχιά» λειτουργίας και αξιοποίησης τόσο του ιδίου, ως υποδομή, όσο και των ευρημάτων που φιλοξενεί.
 
Μία συζήτηση εφ’ όλης της ύλης συζήτηση βασισμένη στα ερωτήματα που έχουν ανακύψει και συνεχίζουν και να προκύπτουν από την καθημερινή «συμβίωση» μας, ως πολίτες, με τους αρχαιολογικούς και όχι μόνο, θησαυρούς της περιοχής μας, με πολλές ειδήσεις για το μέλλον, συνειδητοποιήσεις για το παρελθόν και το παρών αλλά και εύλογες παρατηρήσεις σε ζητήματα όπως αυτό που προέκυψε από τον πρόσφατο θάνατο της Βρετανίδας τουρίστριας στη περιοχή της Μαρώνειας…
 
Χρύσα Καραδήμα όμως…
 
ΠτΘ: κ. Καραδήμα στην πρόσφατη γενική συνέλευση του Σωματείου «Διάζωμα»  προέκυψε ένα ερώτημα που αφορά στο ενδεχόμενο συμπληρωματικών εργασιών στο Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας. Η αναστήλωση που έχει συμβεί μέχρι τώρα έχει συμβεί με εσάς επικεφαλής, ενώ θυμόμαστε και το σχετικό έντυπο που έχει κυκλοφορήσει…
Χ.Κ.:
Πρόκειται για ένα πολύ μικρό έντυπο σε σχέση με αυτό που σχεδιάζαμε αρχικά να κυκλοφορήσει και αφορά στις εργασίες που έγιναν στο Θέατρο. Πρόκειται για ένα έντυπο το οποίο διατίθεται δωρεάν, καθότι πρόκειται για έργο του ΕΣΠΑ,  και κοντεύει να εξαντληθεί, ωστόσο θα φροντίσουμε και για μία δεύτερη, ενδεχομένως και βελτιωμένη έκδοση, σε συνεργασία με το Υπουργείο ή και το Δήμο Μαρωνείας- Σαπών με τον οποίο βρισκόμαστε σε συζητήσεις για ένα ευρύτερου ενδιαφέροντος έντυπο για την Μαρώνεια, που αυτή τη στιγμή λείπει.  Θα αφορά όλες τις αρχαιότητες, εκτός από το θέατρο, θα είναι δηλαδή ένα είδος επιστημονικού οδηγού, που όμως θα απευθύνεται και στον επισκέπτη που να μπορεί να επισκεφθεί τα μνημεία, να τα κατανοήσει με κατόψεις, σχέδια, φωτογραφίες. Παραμένει στόχος μας η πλήρης δημοσίευση του θεάτρου, γιατί αυτό είναι που αφήνουμε εμείς οι αρχαιολόγοι και αυτό είναι που χρειάζονται τα μνημεία.
 
Τα μνημεία είναι  επισκέψιμα, ως ένα βαθμό. Θέλουν σίγουρα φροντίδα και φυσικά υπάρχουν κάποιες επιπλέον εργασίες που πρέπει να κάνουμε στο θέατρο. 

«Οι καλές προθέσεις δεν αρκούν, χρειάζεται ένα πιο ολοκληρωμένο σχέδιο για το Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας με ανθρώπους “αποκλειστικούς” και πόρους» 

ΠτΘ: Θα γίνουν;
Χ.Κ.:
Δεν αρκεί απλώς να θέλεις. Πρέπει να έχεις και τις ανάλογες εγκεκριμένες μελέτες. Προσπαθώ να ωριμάσω κάποια πράγματα που αφορούν τη Μαρώνεια και είναι δύο. Το ένα αφορά στο Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας, ώστε να ληφθούν κάποια μέτρα προστασίας, που είναι πολύ σπουδαία σε ένα χώρο που είναι σχεδόν δασικός και το δεύτερο αφορά σε εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης κοινού.
 
Αυτό που εσείς θέσατε, όπως η αύξηση θεατών σε περίπτωση εκδηλώσεων, είχε τεθεί και το 2008, όταν εγκρίθηκε η μελέτη του Κώστα Ζάμπα, είχε προταθεί στο ΚΑΣ αλλά τελικά το εν λόγω τμήμα της μελέτης δεν είχε τότε εγκριθεί. Αφορούσε στην επί πλέον δυνατότητα να χρησιμοποιούνται λυόμενα καθίσματα, με πολύ απλό τρόπο. Ξύλινοι πάγκοι που θα στερεώνονταν σε μεταλλικά στηρίγματα, τα οποία θα μπορούσαν να αφαιρεθούν. 
 


Για να ξανατεθεί  το ζήτημα αυτό πρέπει να προκύψουν νέα στοιχεία, κάτι άλλο δηλαδή που να τεκμηριώνει την ανάγκη για την επιπλέον αυτή επέμβαση. Δεν αρκεί ένα Φεστιβάλ Μαρώνειας - Σαπών. Το θέατρο πρέπει να μπει σε ένα δίκτυο, όπως το Φεστιβάλ Φιλίππων. Θέλει ειδικούς και μια επιτροπή. Αντιλαμβανόμαστε τις καλές προθέσεις και την αγάπη που έχουν οι τοπικοί παράγοντες ή ο δήμος, ωστόσο δεν αρκούν. Χρειάζεται κάτι πιο ολοκληρωμένο, με προσωπικότητες που θα ασχοληθούν αποκλειστικά με αυτό και φυσικά τους πόρους για να ξεκινήσει. Για παράδειγμα ένα Φεστιβάλ Θεάτρου Μαρώνειας, στο οποίο θα μπορούσε να φιλοξενηθεί ένας μεγαλύτερος θίασος ή μία συναυλία με μία ορχήστρα, θα μπορούσε να αποτελέσει λόγο για το οποίο το ΚΑΣ θα επανεξέταζε το προαναφερθέν αίτημα.  Και για να ξεκαθαρίσουμε κάτι ακόμα, η αναστήλωση επιπλέον σειρών δεοντολογικά δεν συζητείται. 

«Στο Αρχαίο Θέατρο της Μαρώνειας χρειάζεται καλλιτεχνικός διευθυντής ή ένα συμβούλιο που θα εισηγείται, θα κάνει τις επαφές και θα προτείνει πράγματα» 

ΠτΘ: Άρα θα πρέπει να διεκδικήσουμε ένα σύνολο εκδηλώσεων κύρους, μια ένταξη σε ένα δίκτυο φεστιβάλ αρχαίου θεάτρου.
Χ.Κ.:
Δεν υποτιμώ ό,τι έχει γίνει έως τώρα. Με πολύ αγάπη και συνεργασία παραχωρείται το μνημείο, προσπαθώντας απλώς να κρατηθεί ένα επίπεδο. Ωστόσο θέλει κάτι ευρύτερο. Για παράδειγμα θα μπορούσαμε να το συνδέσουμε με το καταξιωμένο Φεστιβάλ των Φιλίππων. Είναι κάτι που επανειλημμένα έχω προτείνει, είχαμε και σχετική επαφή με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ τον κ. Θοδωρή Γκόνη, ώστε έστω υπό αυτό το σχήμα να ξεκινήσουμε.  Γίνεται όμως κατανοητή η ανάγκη για έναν καλλιτεχνικό διευθυντή εν τέλει ή έστω ένα μικρό σχήμα, ένα συμβούλιο που θα εισηγείται, θα κάνει τις επαφές και θα προτείνει πράγματα. Υπάρχουν άνθρωποι να βοηθήσουν.
 
ΠτΘ: Ένα από τα ζητήματα που απασχολούν τους κατοίκους της περιοχής και θα θέλαμε να ξέραμε την άποψή σας, είναι αυτός ο περιβόητος δρόμος Μαρώνειας-Ζώνης Μεσημβρίας, ο οποίος επίσης έχει γίνει αντικείμενο πολλών διενέξεων. Απ' ό,τι έχουμε πληροφορηθεί αυτός ο δρόμος είναι πλέον εγκεκριμένος από τον ΚΑΣ.
Χ.Κ.:
Προσωπικά καταλαβαίνω τις ανησυχίες των ανθρώπων που ξέροντας αυτό το πραγματικά μοναδικό τοπίο, ανησυχούν για το τι μπορεί να γίνει με μια διάνοιξη ενός δρόμου, αν δεν τηρηθούν όλες οι προδιαγραφές. Εμείς ως προς τα μνημεία κάναμε τις προτάσεις μας, παρακολουθήσαμε όλη την εξέλιξη των μελετών και προτείναμε, υπό όρους, και την έγκριση της περιβαλλοντικής μελέτης, που πέρασε από το ΚΑΣ αρχές του 2015. Από τις συζητήσεις που είχαμε και με τον δήμαρχο, έχουμε προτείνει κάποιες παρεμβάσεις στο τμήμα μέχρι το θέατρο, που θεωρείται και το εύκολο κομμάτι, όπως η δημιουργία ενός πάρκινγκ στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. Δεν επιτράπηκε να γίνει κοντά στο θέατρο, απλώς θα υπάρξει μία μικρή διαπλάτυνση ώστε να μπορούν τα οχήματα να κάνουν αναστροφή.  Προσωπικά βλέπω τις δυσκολίες και καταλαβαίνω τις ανησυχίες. Κάποια σημεία της διαδρομής είναι απόκρημνα, πρέπει να κοπούν βράχοι όπως και κάποια σημεία της διαδρομής που είναι πραγματικά μοναδικά. Εδώ θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα να τηρηθούν αυτοί οι όροι όσο αφορά τον αρχαιολογικό χώρο. Από κει και πέρα εγώ δεν μπορώ να μιλήσω για τη σκοπιμότητα του έργου.
 
ΠτΘ: Η μεγαλύτερη αγωνία όλων είναι να διατηρηθεί, να διαφυλαχθεί ο χώρος και κυρίως τα αρχαία μνημεία…
Χ.Κ.:
Υπάρχει κάτι που λέγεται και αρχαιολογικό τοπίο. Δεν αρκεί μόνο να είναι μνημεία. Και το ίδιο το τοπίο, αν σκεφτούμε πως εκεί έφτασε ο Οδυσσέας και είναι το πρώτο και πραγματικά βεβαιωμένο ταξίδι. Εκεί είναι οι Κίκονες. Εκεί ήταν ο Μάρων. Αυτά όπως καταλαβαίνετε έχουν μία μοναδική ιστορική και αρχαιολογική βαρύτητα. Αυτό πρέπει να προβληθεί. Κι αν κάνουμε έναν πολύ μοντέρνο δρόμο με εκσκαφές μεγάλες, αυτό δεν γίνεται. 

«Ο μύθος συμβάλλει πάντα στην ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος ενός τόπου» 

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι η δημιουργία ενός μύθου, υπό την έννοια του brand name, στην περιοχή μας, όπως έχουμε δει σε πλειάδα άλλων περιπτώσεων στη χώρα μας, θα μπορούσε να βοηθήσει, στην ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος;
Χ.Κ.:
Πάντα ο μύθος συμβάλλει και για την Μαρώνεια ειδικά αλλά και γενικότερα για την περιοχή μας, έχουμε την παρουσία του Οδυσσέα, του Μάρωνα, τον Ισμαρικό οίνο κ.ο.κ. Πριν δύο χρόνια, όταν πρωτογνώρισα τον νυν περιφερειάρχη, ως αντιπεριφερειάρχη τότε, τον συνόδεψα στο σπήλαιο του κύκλωπα για το οποίο έδειξε ενδιαφέρον και του είπα με ποιους θα πρέπει να επικοινωνήσει. Πλέον λοιπόν υπόκειται στην τοπική αυτοδιοίκηση να κάνει κάτι.
 
ΠτΘ: Η Μαρώνεια με τη Μεσημβρία συνδέονταν παραλιακά. Το ζήτημα της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων έχει ανακύψει ξανά λόγω της ενδεχόμενης αυτής σύνδεσης. Ισχύει αυτό κατά την άποψή σας και πόσοι είναι οι ενοποιημένοι κατ’ αυτόν τον τρόπο αρχαιολογικοί χώροι;
Χ.Κ.:
Αρχίζοντας από τα δυτικά όρια της Ροδόπης, ξέρουμε τα Άβδηρα, τη Δίκαια, της οποίας όμως δεν έχουμε κατάλοιπα, την χερσόνησο της Μολυβωτής, όπου ο Μπακαλάκης θεωρεί ότι ήταν μια αποικία της Θάσου, η Αρχαία Στρύμη. Υπάρχει και ένας προγραμματισμός να γίνει γέφυρα. Η πρόσβαση είναι είτε από τα Παγούρια, είτε από τον Ίμερο. Ένας πολύ οργανωμένος και πολύ σημαντικός χώρος είναι αυτός της Ζώνης. Στη συνέχεια, μέσω της Εγνατίας ερχόμαστε στη Μαρώνεια. Φυσικά θα είναι πιο εύκολο αν γίνει αυτός ο δρόμος, έγκειται όμως στο ποιους θα προσελκύσουμε και στο ποιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον θα έχουν.  Έγκειται σε μας  λοιπόν να κινητοποιήσουμε τους επισκέπτες. Η σύνδεση αυτή θα δώσει ένα πλεονέκτημα, αλλά -και το «αλλά» το βάζουμε στην ευαισθητοποίηση και την κινητοποίηση και του ντόπιου πληθυσμού- δεν αρκεί μόνος του ούτε ένας αρχαιολογικός οδηγός, ούτε μια πινακίδα.  Πρέπει και οι άνθρωποι να γνωρίζουν και να ενστερνίζονται  σε τι σημαντικό τόπο ζουν και οι ίδιοι να κατευθύνουν τον επισκέπτη. Για παράδειγμα έχω το παράπονο ότι πηγαίνουν επισκέπτες στην πλατεία της Μαρώνειας και δεν τους καθοδηγούν για το Αρχοντικό Ταβανιώτη. Είναι τόσο κοντινό στο κέντρο του χωριού, σπίτι και τους λένε ότι είναι κλειστό. Δεν βοηθούν τον τόπο τους.
 
ΠτΘ: Προσφάτως είδαμε ότι οι εργασίες του αγωγού ΤΑΠ έφεραν στο φως κάποια αρχαιολογικά ευρήματα. Συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά την Ροδόπη  ανακαλύφθηκε ένας κλίβανος, στην περιοχή του Αρσακείου, ο οποίος χαρακτηρίζεται μεγάλου ενδιαφέροντος. Απ’ ό,τι γνωρίζουμε αποφασίστηκε να μεταφερθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής. Ποια είναι τα σχέδιά σας σχετικά με αυτόν;
Χ.Κ.:
Είναι λίγο νωρίς να μιλήσουμε για αυτό. Σύμφωνα με την απόφαση του ΚΑΣ είναι από τα αρχαία που δεν θα έπρεπε να αποδομηθούν επί τόπου, γιατί για να περάσει ο αγωγός συμβαίνει κι αυτό.  Όταν δηλαδή αποτυπωθούν και έχουμε όλη την αρχαιολογική τεκμηρίωση, μερικά ευρήματα αναγκαστικά αποδομούνται. Δηλαδή, είτε καταχώνονται, σκεπάζονται, είτε διαλύονται. Ο κλίβανος αυτός, είναι ένας κλίβανος των υστερορωμαϊκών χρόνων. Επειδή δεν έχουμε πολλούς στη Θράκη προτείναμε και το δέχτηκε το ΚΑΣ, ότι θα ήταν καλό να διατηρηθεί και σκοπεύουμε να τον εντάξουμε στα εκπαιδευτικά μας προγράμματα. 

«Το μουσείο μας στερήθηκε αρκετές από τις αρχαιότητες που είχε, γιατί ήταν ένα μουσείο της Θράκης» 

ΠτΘ: Μιλήσατε για τα εκπαιδευτικά προγράμματα που είναι μόλις ένας από τους τομείς που δραστηριοποιείται το Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής…
Χ.Κ.:
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής είναι πυρήνας πολιτισμού. Έχουμε ένα μοναδικό κηρυγμένο μνημείο, ενός σπουδαίο αρχιτέκτονα, του Άρη Κωνσταντινίδη. Γεγονός το οποίο δεν γνωρίζουν πολλοί. Η προσπάθειά μας  είναι συλλογική. Εργαζόμαστε από κοινού, εγώ, οι συνάδελφοι αρχαιολόγοι, Μάκης Κουτσομανής, Μαρίνα Τασακλάκη, Άννα Μουσιώνη, και κυρίως η Νάγια Δαλακούρα, που είναι και μουσειολόγος. Έχουμε ετοιμάσει μια πρόταση για την επανέκθεση, για την οποία  περιμένουμε την έγκριση από του Υπουργείο Πολιτισμού. Το μουσείο μας στερήθηκε αρκετές από τις αρχαιότητες που είχε, γιατί ήταν ένα μουσείο της Θράκης.  Με τη δημιουργία του μουσείου Αβδήρων, τώρα με το μουσείο Αλεξανδρούπολης, το οποίο ετοιμάζεται για την έκθεσή του και βέβαια το Βυζαντινό Μουσείο στο Διδυμότειχο πλέον κάνουμε μια πρόταση για την έκθεση νέων ευρημάτων που ήταν στις αποθήκες μας.
 


Η επανέκθεση του μουσείου διακατέχεται από μία εντελώς διαφορετική από την έως τώρα αντίληψή μας.  Θα έχουμε πολύ εποπτικό υλικό και άλλες δράσεις με στόχο το μουσείο να αποτελέσει χώρο πολιτισμού. Έναν χώρο όχι για τις αρχαιότητες, αλλά και για πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ξεκινήσαμε δειλά δειλά, έχουμε κάνει κάποια πράγματα, είτε με τη Λογοτεχνική Σκηνή, είτε με την παρουσίαση ενός βιβλίου, με μια μουσική εκδήλωση στον κήπο, με στόχο να αφομοιώσει η πόλη ότι πρόκειται για έναν τόπο πολιτισμού. Αυτός είναι ο στόχος μας. Πιστεύουμε με τη νέα προγραμματική περίοδο, ότι αυτό θα γίνει. Πραγματικά είναι ένα όνειρο για μένα, από την πρώτη στιγμή που ήρθα στο μουσείο της Κομοτηνής.
 
ΠτΘ: Παρεμβάσεις στο κτήριο θα γίνουν;
Χ.Κ.:
Προς το παρόν δεν έχουμε την οικονομική δυνατότητα για κάτι τέτοιο αν και θα το θέλαμε. Προς το παρόν ξεκινάμε με την επανέκθεση, εφόσον τα καταφέρουμε θα το εξετάσουμε. 

«Δεν είναι καλή ιδέα να σχεδιάζει κάποιος ολοκαίνουργια μουσεία αν δεν μπορεί μετά να τα στελεχώσει και να τα λειτουργήσει» 

ΠτΘ: Η αρχαιολογία και η ανάδειξη των μνημείων είναι μια ακριβή τέχνη. Είστε πέντε άνθρωποι εδώ και δύο στον Έβρο. Γίνεται δουλειά με αυτό το προσωπικό;
Χ.Κ.:
Είμαστε υποστελεχωμένοι. Ο Έβρος μάλιστα περισσότερο γιατί είναι καινούργια εφορεία, δημιουργήθηκε από ένα κομμάτι της πρώην ΙΘ΄.  Με τον νέο οργανισμό, από το τέλος του 2014 και μετά, δημιουργήθηκαν εφορείες ανά Περιφερειακή Ενότητα, όμως ενοποιημένες, που περιλαμβάνουν δηλαδή και τις Βυζαντινές αρχαιότητες, το οποίο είναι  ιστάμενα μνημεία. Για μας είναι κάτι καινούργιο και βρεθήκαμε ξαφνικά να αντιμετωπίσουμε προβλήματα λειτουργίας κλεισίματος ενός ΕΣΠΑ με πολλά έργα και της προηγούμενης εφορείας και δύο μουσεία, το διαχειριστικό κλείσιμο αυτών των έργων, την ωρίμανση νέων έργων κ.ο.κ. Καταφέραμε και μπήκαν δυο έργα στη Ροδόπη που είναι πολύ σημαντικά για το κέντρο της πόλης. Η Κομοτηνή πλέον είναι ένας τουριστικός, εμπορικός προορισμός και κυρίως το κέντρο της Περιφέρειας. Την επανέκθεση του Μουσείο Κομοτηνής την είχαμε προτείνει στο προηγούμενο ΕΣΠΑ, αλλά το υπουργείο Πολιτισμού θέλησε να κάνει στην Αλεξανδρούπολη ένα καινούργιο μουσείο. Γνωρίζοντας πόσα λειτουργικά έξοδα απαιτούνται, προσωπικό, κλπ, ίσως δεν είναι καλή ιδέα να σχεδιάζει κάποιος όλο καινούργια μουσεία, τα οποία μετά δεν μπορεί ούτε να στελεχώσει, ούτε να λειτουργήσει. Πολύ ωραία κάθε πόλη να έχει το μουσείο της, αλλά καμιά φορά είναι πιο σημαντικό να έχεις ένα καλά οργανωμένο μουσείο στο κέντρο, οι αποστάσεις είναι μικρές.
 
ΠτΘ: Πάντως η τοπική κοινωνία δεν υπεράσπισε το μουσείο Κομοτηνής.
Χ.Κ.:
Καθόλου. Δεν προτάθηκε, ενώ εμείς το θέλαμε πάρα πολύ.

«Δεν μπορείς να πας μόνος σου σε περιοχές όπως ο Ίσμαρος όταν δεν ξέρεις τις συνθήκες» 

ΠτΘ: Η Μαρώνεια συνυφαίνεται με δύο ακόμη προβλήματα. Το πρώτο εξ αυτών προέκυψε με τον θάνατο της Βρετανίδας τουρίστριας. Υπάρχουν περιηγητές στη Μαρώνεια;
Χ.Κ.:
Αυτό ήταν ένα θλιβερό περιστατικό το οποίο δεν συνδέεται ευθέως με τις αρχαιότητες.  Θυμάμαι όταν δουλεύαμε στο θέατρο, πολύ συχνά είχαμε περιηγητές από ευρωπαϊκές χώρες, αλλά οργανωμένα. Το να διασχίσεις όλη τη διαδρομή ως τη Ζώνη, αυτό δηλαδή που εξ όσων γνωρίζω έκανε η άτυχη καθηγήτρια,  είναι ένα μεμονωμένο γεγονός, δεν μας έχει ξανασυμβεί. Θέλει προσοχή. Δεν μπορείς να πας μόνος σου σε τέτοιες περιοχές, όταν δεν ξέρεις τις συνθήκες. Είναι δύσκολο. Ο Ίσμαρος είναι βουνό, δεν είναι παραλία, μιλάμε για χιλιόμετρα σε απόκρημνα κομμάτια, χωρίς καθόλου κατοικημένη περιοχή ανάμεσα. Προκειμένου να αποφευχθεί κάτι ανάλογο ίσως και στους οδηγούς και σε πινακίδες να πρέπει να αναφέρεται ότι είναι καλύτερα ο δρόμος αυτός να χρησιμοποιείται οργανωμένα.

ΓΝΩΜΕΣ

DUTH CORNER

Magazine