Ημερίδα με θέμα «Ελλάδα – Τουρκία: Η ειρηνική κληρονομιά του Ελευθέριου Βενιζέλου» πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στο Ίδρυμα Παπανικολάου υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων με την ευθύνη του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» και τη στήριξη της νομαρχίας Ροδόπης, της υπερνομαρχίας Ροδόπης – Έβρου, του δήμου Κομοτηνής και φυσικά της Κρητικής Αδελφότητας Ν. Ροδόπης «ο Ψηλορείτης». Την κυβέρνηση εκπροσώπησε η υφυπουργός Εσωτερικών Θεοδώρα Τζάκρη ενώ πριν την έναρξη των εισηγήσεων τιμήθηκε η οικογένεια του αείμνηστου δημάρχου Κομοτηνής Ανδρέα Στογιαννίδη, καθώς είχε επιλέξει να τοποθετηθεί το άγαλμα του μεγάλου πολιτικού άντρα της Κρήτης στην είσοδο της Κομοτηνής.

Η ανταπόκριση του κοινού δεν ήταν η αναμενόμενη αλλά βρέθηκαν αρκετοί πολιτικοί όπως ο δήμαρχος Δημήτρης Κοτσάκης, ο αναπληρωτής νομάρχη Κώστας Κατσιμίγας, ο εκπρόσωπος του υφυπουργού κοντά στον πρωθυπουργό Γιώργου Πεταλωτή, ο Χρήστος Αμπατζιάνης, ο πρόεδρος της κοινότητας Οργάνης Μεχμέτ Εμίνογλου και ο τούρκος πρόξενος Μουσταφά Σαρνίτς.
Η ημερίδα έκλεισε με την προβολή της ταινίας του Βασίλη Μάρου «η Ελλάδα του Ελευθέριου Βενιζέλου».
 

Θεοδώρα Τζάκρη
«Υποστηρίζουμε την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας χωρίς να σημαίνει ότι της δίνουμε λευκή επιταγή»

Η υφυπουργός Εσωτερικών Θεοδώρα Τζάκρη χαιρέτησε το διήμερο εκδηλώσεων εκ μέρους της κυβέρνησης κάνοντας λόγο για ιστορικές στιγμές τις οποίες όλοι οφείλουμε να γνωρίζουμε. «Τιμούμε έναν μεγάλο πολιτικό άντρα, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, γέννημα θρέμμα της λεβεντογέννας Κρήτης και μεγάλο πολιτικό ηγέτη της χώρας μας. Πριν από 100 χρόνια στις 12 Σεπτεμβρίου ίδρυσε το Κόμμα των Φιλελευθέρων και τον Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς σχημάτισε την πρώτη του κυβέρνηση.

Η δεκαετία που ακολουθεί σηματοδοτεί την ανοδική πορεία του ελληνισμού, που οφείλει τον χαρακτηρισμό εκείνης της περιόδου ως της πλέον λαμπρής περιόδου της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος συνδέεται και με την επίτευξη στόχων που σχετίζονται με την οικονομική, την κοινωνική και πνευματική ανάπτυξη του ελληνισμού εκείνης της περιόδου.

Αυτό που απομένει σ’ εμάς είναι να σκιαγραφήσουμε τον μεγάλο αυτόν πολιτικό ηγέτη ο οποίος με την οξυδέρκεια και την κρίση του δημιούργησε το προφίλ ενός πολιτικού ο οποίος ξέρει να βλέπει μπροστά και ν’ αξιοποιεί τα πρόσωπα, τις καταστάσεις και τους ανθρώπους της εποχής εκείνης προς το συμφέρον του ελληνισμού και της πατρίδας μας.

Ο μεγάλος αυτός ηγέτης μετά την Μικρασιατική Καταστροφή πρωτοστάτησε στην ανόρθωση του ελληνικού κράτους. Με τα πιστεύω του κατόρθωσε να πείσει ότι μετά τον πόλεμο έρχεται η ειρήνη και όχι η καταστροφή κι έχτισε γέφυρες με τη γείτονα χώρα. Η μεγάλη δημοκρατική μας παράταξη, ακολουθώντας τα βήματα εκείνα, κινείται στην κατεύθυνση της σταθεροποίησης της χώρας μας, μια χώρα που έχει τη δική της ταυτότητα και το δικό της ρόλο στη διεθνή πολιτική σκηνή. Αυτή η προσπάθεια εδράζεται στο διεθνές δίκαιο και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος πρωτοστάτησε στο να διαμορφωθεί μια διαφορετική αντίληψη στις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας. Η δική μας στάση είναι ότι πρέπει να εφαρμόζουμε μια σταθερή στάση απέναντι στη γείτονα χώρα που θα μας βοηθήσει στην εμπέδωση ενός κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κρατών. Υποστηρίζουμε την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας χωρίς αυτό να σημαίνει ότι της δίνουμε λευκή επιταγή. Η γειτονική χώρα θα πρέπει να τηρεί στο ακέραιο τις υποχρεώσεις της ως μια υπό ένταξη χώρα τόσο απέναντι στην ίδια την Ε.Ε. όσο απέναντι και στα κράτη – μέλη.

Η δική μας επιτυχία είναι η εμπειρία του παρελθόντος και τα πολιτικά παραδείγματα εκείνων των αντρών όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος του οποίου την προσφορά στον ελληνισμό ακολούθησαν ακόμη και πολιτικοί του αντίπαλοι».

Η κ. Τζάκρη συνεχάρη τους διοργανωτές της εκδήλωσης στη μνήμη του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο οποίος δεν έπαψε να ονειρεύεται τη μεγάλη Ελλάδα.

• Ο πολιτικός της ειρήνης

Ο Νικόλαος Παπαδάκης, Γενικός Διευθυντής Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» μίλησε για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, πολιτικό της ειρήνης, ενώ ήταν αυτός που καλωσόρισε τους συμμετέχοντες στο συνέδριο, αμέσως μετά τον χαιρετισμό του προέδρου της Κρητικής Αδελφότητας Ν. Ροδόπης «ο Ψηλορείτης» Αντώνη Διαλεκτάκη.

Ο κ. Παπαδάκης εξήγησε ότι η εκδήλωση περιλαμβάνει μια έκθεση φωτογραφίας, μια κινηματογραφική προβολή ενώ το ίδιο το συνέδριο αναφέρεται σε μια πτυχή της δράσης του Ελευθέριου Βενιζέλου «η οποία έχει σχέση με την κατοχύρωση του ειρηνικού μέλλοντος του ελληνικού λαού γιατί ο Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος δεν διπλασίασε απλώς την Ελλάδα αλλά φρόντισε όταν τέλειωσαν οι απελευθερωτικοί αγώνες να κατοχυρώσει το ειρηνικό μέλλον της πατρίδας μας.

Κεντρικό θέμα είναι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και η διατήρηση του καθεστώτος της Λοζάννης για το οποίο ο Ελευθέριος Βενιζέλος πίστεψε ότι δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για την ειρηνική συμβίωση των δυο λαών. Σε ό,τι αφορά στην ελληνική πλευρά θα πρέπει να πούμε ότι τηρήθηκαν οι κανόνες της Συνθήκης της Λοζάνης. Από την άλλη πλευρά, μετά το θάνατο του Κεμάλ δεν υπήρξε η ίδια διάθεση ή τουλάχιστον δεν υπήρξε από τη μεγάλη μερίδα της πολιτικής ηγεσίας της Τουρκίας.

Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε και να κάνουμε συγκρίσεις, το πώς για παράδειγμα το ελληνικό κράτος μεταχειρίστηκε και μεταχειρίζεται τη μειονότητα και πώς η άλλη πλευρά μεταχειρίστηκε και διέλυσε την ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης, όχι με σκοπό να έχουμε το συγκριτικό πλεονέκτημα αλλά για να επανερχόμαστε και να θυμίζουμε προς όλες τις κατευθύνσεις αυτό που ισχύει, δηλαδή το ότι η Ελλάδα δεν διεκδικεί τίποτε εκτός από την εφαρμογή του διεθνούς καθεστώτος το οποίο κατοχύρωσε η Συνθήκη της Λοζάνης.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σ’ αυτήν την ευαίσθητη περιοχή έχει συνδέσει το όνομά του και με την απελευθέρωση της Θράκης. Η Θράκη είναι μια πολύτιμη πέτρα στο δαχτυλίδι της χώρας μας και για το Ίδρυμά μας αποτελεί ένα κέντρο ενδιαφέροντος» εξήγησε ο Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» δίνοντας στη συνέχεια κάποιες πληροφορίες για το Ίδρυμα.

• Το Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»

«Το Ίδρυμα εδρεύει στα Χανιά αλλά ανήκει σε όλη την Ελλάδα όπως και ο Ελευθέριος Βενιζέλος γεννήθηκε στα Χανιά αλλά ανήκει στο έθνος. Σ’ αυτό το πλαίσιο το Ίδρυμα πραγματοποιεί διάφορες εκδηλώσεις σε πολλές περιοχές της χώρας μας που συνέδεσαν το όνομά τους με τον Ελευθέριο Βενιζέλο κι εννοώ τις περιοχές μετά τη Λάρισα καθώς ο Ελευθέριος Βενιζέλος παρέλαβε την Ελλάδα με σύνορα στη Λάρισα και της έδωσε τα σημερινά της όρια.

Κύρια αποστολή του Ιδρύματος είναι το επιστημονικό του έργο το οποίο απλώνεται στην έρευνα και την εκπαίδευση. Στον εκπαιδευτικό χώρο έχουμε κάνει τεράστια βήματα και αναφέρω μόνο δυο χαρακτηριστικά τα οποία συνοψίζονται στην εισαγωγή του κεφαλαίου Βενιζέλος στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση με την έκδοση δυο βιβλίων: το ένα απευθύνεται στην έκτη τάξη του δημοτικού και πήγε σε 5.000 δημοτικά σχολεία της χώρας. Εντός των ημερών εκδίδεται ένα βιβλίο για τα γυμνάσια και τα λύκεια της χώρας, είναι μια συνέκδοση με το υπουργείο Παιδείας και θα μοιραστεί στα σχολεία της δευτεροβάθμιας.

Η ιστορία της αντίστοιχης περιόδου διδάσκεται από τα εγχειρίδια του υπουργείου Παιδείας, πλην όμως αυτό θα είναι υποβοηθητικό βιβλίο για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές σε ό,τι αφορά στον Βενιζέλο και την αντίστοιχη ιστορική περίοδο. Είναι μια έκδοση που έρχεται να καλύψει ένα κενό, δεν περιορίζεται στα ιστορικά γεγονότα, αναλύει την προσωπικότητα και την παρουσία της όχι μόνο στον πολιτικό χώρο αλλά επίσης στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και σε όλους τους τομείς της κυβερνητικής δημιουργίας» κατέληξε.

Άγγελος Συρίγος
«Η Συνθήκη της Λοζάνης είναι ένα εντελώς παρωχημένο κείμενο»

Ο Άγγελος Συρίγος, Επίκουρος Παντείου Πανεπιστημίου προσέγγισε το θέμα «Η παραμονή των Μουσουλμάνων στη Θράκη και η προσέγγισή τους από το Ελληνικό κράτος».
«Το θέμα της μουσουλμανικής μειονότητας και η παραμονή της εδώ είναι ένα θέμα που σχετίζεται άμεσα με το τι ακριβώς ζούμε σήμερα. Μετά το 1923, με τη Συνθήκη της Λοζάνης αποφασίστηκε να εξαιρεθούν οι κάτοικοι της περιοχής από την ανταλλαγή.

Η περιοχή είχε «πήξει» από κόσμο μετά το 1922 γιατί όλοι οι κάτοικοι από την Ανατολική Θράκη πέρασαν εδώ. Οι χριστιανοί με τους μουσουλμάνους υποχρεώθηκαν και συμβίωσαν έως και στα ίδια σπίτια για αρκετά χρόνια, μέχρι το 1926 - 7. Αυτό δημιουργούσε σοβαρές εντάσεις γιατί οι μουσουλμανικές οικογένειες είναι διαφορετικής φύσεως. Μετά το 1927 απομακρύνθηκαν πολλοί χριστιανοί πρόσφυγες, τους έστειλαν σε περιοχές της Μακεδονίας όπου είχαν φύγει οι μουσουλμάνοι με την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Στην περιοχή υπήρχαν πολλά προβλήματα, κατ’ αρχήν καθημερινά. Ήταν ένα απέραντο έλος. Ο Λίσος ποταμός πλημμύριζε τα πάντα και δεν υπήρχε τίποτε για καλλιέργεια. Όλα λύθηκαν εκείνη την περίοδο, όταν άρχισαν τα εγγειοβελτιωτικά έργα το 1926-7, με μεγαλύτερη ένταση επί Βενιζέλου το 1929 – 1930, οπότε αποδόθηκαν για καλλιέργεια περιοχές στην Ξάνθη και την Κομοτηνή. Αυτή ήταν μια ανάσα για κατοίκους, χριστιανούς και μουσουλμάνους. Στην μουσουλμανική εκπαίδευση άρχισαν να παρατηρούνται αλλαγές, να φεύγουν από τα ιερατικά σχολεία και να δημιουργούν σχολεία με πιο σύγχρονη εκπαίδευση.

Στη συνέχεια πολλά προβλήματα που υπήρχαν λύθηκαν λόγω της προσέγγισης Βενιζέλου - Κεμάλ το 1930 και ξεκίνησε η περίοδος που ζούμε σήμερα, δηλαδή τότε τέθηκαν οι βάσεις».

Για τη Συνθήκη της Λοζάνης ο κ. Συρίγος σχολίασε πως «είναι ένα εντελώς παρωχημένο κείμενο και καλό είναι να το ξεχάσουμε κι εμείς και όλοι. Υπάρχουν πολύ πιο σύγχρονα κείμενα, ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα οποία αναφερόμαστε. Για παράδειγμα, κανένας μουσουλμάνος δεν έχει διεκδικήσει δικαιώματα με βάση τη Συνθήκη της Λοζάνης αλλά τα διεκδικούν με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το ότι εμμένουμε στη Συνθήκη της Λοζάνης είναι ενδεικτικό της φοβίας που κατατρέχει και τους δυο λαούς. Ως αποτέλεσμα της Συνθήκης της Λοζάνης ήταν το γεγονός ότι μείναμε προσκολλημένοι για χρόνια σε μια απαράδεκτη λογική αμοιβαιότητας η οποία λειτούργησε εις βάρος των δυο μειονοτήτων, της ελληνικής στην Κωνσταντινούπολη και της μουσουλμανικής στη Θράκη. Σ’ ένα σύγχρονο κράτος τα δικαιώματα προστατεύονται κυρίως από τη Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το Σύνταγμα και τους νόμους. Δεν στρεφόμαστε σε μια συνθήκη που γράφτηκε πριν από 90 χρόνια» δήλωσε.

Μαρία Αμπατζή